Wunpawng Amyu Sha ni a Amyu Sha Mung Masa Labau Kadun (Daw 6)

DAW-VI WUNPAWNG AMYU SHA NI LAK NAK LANG NNA RAWT MALAN WA AI LAM.

Wunpawng Amyu sha ni laknak lang rawt malan wa ai lam hpe Num daw kaga ga garan nna tsun shaleng ra ai hku re.

NUMDAW-I

Du Wa Lahpai Naw Seng hte Hpung ni lak nak lang rawt gasu wa ai lam rai nga ai. 1949 Feb shata 16 ya shani Myen Mung Asuya, Hpyen Dap langai mi rai nga ai, Masat (1) Jinghpaw Dap (1st Kachin Rifle) na Du Wa Lahpai Naw Seng woi awn let dai dap na dap kung (Company) nkau hpe n-gun madung shatai nna lak nak lang rawt gasu hpang wa sai. Ndai rawt gasu ai hpung gaw, KNDO ngu ai Kayin rawt malan dap hte n-gun galung nna Asuya, dap ni hpe aja awa gasat ai. Du Naw Seng hte rau lawm ai Du ni gaw, (1) Du Hprang Gam Di (2) Du Ndau Krang (3) Du Zau Tu (4) Du N’hkum Naw (5) Du Dingra Hpung, (6) Du Sangdawng Hkin (7) Du Bawm Yaw (8) Du N’Chyaw Tang (9) Du Lama Hkang (10) Du Adang Tu ni re lam chye lu ai.

Shanhte gaw KNDO hte pawng nna, Myen Mung na mare kaba law law hpe htim gasat, zing madu nna, KNDO ni gaw Yanggung Mare hpe htim gasat na shakut yu ai rai tim, jalitum e Yanggung hpe nlu zing ai majaw, yat yat hting nut mat wa nna Thai Mung jarit de rawt malan Ru pawt sa jung mat ai. Du Wa Naw Seng hte hpung ni gaw, lahta de gasat je lung wa nna, Kachin State de lai lung wa maw ai hpe wunpawng Du Salang n kau e, N’mau hka mahkrai kaw hkap jahkring kau ai.

Kachin State de nlu lung wa sai majaw, Sam Mung, Kachin Sub-State ginra rai nga ai Kut Hkai hte Sin Li ginra hkan shamu shamawt nna, P.N.D.F (Pawng Yawng National Defence Force) Dap ngu shamying ai lam na chye lu ai. Shing rai shamu shamawt nga yang, Asuya Dap ni aja awa htim gasat wa ai majaw, Kut Hkai Ginwang, Mung Lung buga kaw nna lamu ga jarit lai di let, Miwa Mungdan kata, Je Fang Ginwang de lak nak hte hpawn shang mat wa ma ai. Miwa Mung de shang bang wa ai shaloi, shanhte masha 300-jan re lam na chye lu ai.

Du Wa Naw Seng hpung ni rawt gasu wa ai ten, 1948-49 ning hta kaga lak nak lang rawt malan hpung law law wa nam rawng nna Myen Mung Asuya hpe aja awa htim gasat nga ai ten re.

Dai ten hta lak nak lang nna, Asuya hpe gasat ai rawt malan hpyen n-gun yawng rai yang, 40,000-50,000 daram re lam labau hta mu lu ai. (Min Mawng Mawng ka ai laika man-75).
Du Wa Lahpai Naw Seng hte hpung ni gaw, dai ten hta mung masa sum tsan sat law law nmu, nchye ai mi rai tim, myu tsaw, myit rawng nna shamu shamawt wa ai re lam, dai ten hta lawm ai masha ni nan tinang hkam la ai lam hte tsun shaleng dan ai hpe na lu, chye lu ai.

Miwa Mung kata de 1950 ning hta shang mat wa ai Du Wa Naw Seng hpung ni gaw, C.P.B ngu ai Myen Kum Myu Nit Dap hta shang lawm nna, 1968 ning hta shawng e shanhte pru wa ai Je Fang Ginwang hku, Mung Gu, Hpawng Seng de shang nna, Myen Mung Asuya hpe kalang mi numdaw nna bai rawt rnalan gasat ma ai. 1989-90 C.P.B Dap run bra mat ai shaloi, Du Wa Naw Seng hpung mung bra mat sai hpe na chye lu ai.?

Dai majaw, 1949 ning, Feb (16) ya shani kaw nna, hpang ai Wunpawng Amyu sha nkau mi a Myen Mung Asuya hpe rawt gasat ai lam gaw, numdaw langai mi hku nna byin lai wa n’htawm, 1948 ning, January praw (4) ya shani Shanglawt lu ai Munghpawm Myen Mungdan a labau hte Wunpawng Amyu sha ni a labau hta lawm na re ngu dum lu ai.

NUMDAW-II

WUNPAWNG MUNGDAN SHANGLAWT HPUNG (K.I.O) HTE, WUNPAWNG MUNGDAN SHANGLAWT HPYEN DAP (K.I.A) PAW PRU WA AI LAM.

Yanggung Mare Daju Mungbawng Rap Daw ( Parliament ) kaw British a lata na shanglawt lu ai shaloi mungdan hpe gara hku de gaw sharawt sa wa na hte, gara hkrang hku Uphkang sa wa na ngu ai Munghpawm Myen Mungdan ningpawt ninghpang gaw da ai Tara Upade (Constitution Of Union Of Burma ) hpe jawm myit sum ru ma ai. 1947 ning Jung- 16 ya shani na Par -liament hpawng hta Mungbawng Rapdaw Salang (75) lata shaw nna, dai constitution ka rip ka lajang na lit jaw sai. Kachin state, Shan state zawn re ai Mungdaw ni a lam hpe myit sa wa na Sub-Komiti san san naw hpaw ninghtan nna lit jaw tawn ai.

Dai shani na zuphpawng kaba hta. Constitution ka lajang ai shaloi, nhprai n-yit ai sha myit shalawm na matu, ahkyak ai lam matsun (7) tup hpe dai ten na HP.S.P.L ningbaw U.Awng San Matsun jahkrat ya sai. Dai matsun maroi (7) kaw na No.4 hta shi madun tawn ai gaw, Mungdan masha yawng a ntsa e myi man n lata ai sha, tara rap ra ai lam, nga na hte, ahkaw ahkang yawng maren mara hkam sha lu shangun ra na lam ni hpe kup tsup hkra madi madun, matsun da ai hpe mu lu nga ai. General Awng San si mat ai hpang ngam nga ai masha ni ndai matsun maroi ni hpe malap kau ai kun gaw nchye lu sai.

Mungdan langai, shinggyim Uhpawng kaba langai shaning ladaw law law na arau sha jawm de, jawm nga pra, jawm mazum nna Mungdan dinghku langai mi hpe gaw sa wa ra na re hpe, Constitution galaw lajang ai Ningbaw ningla ni myit yu ra ai lam ahkyak dik rai sai. Ya gaw gap na yaw shatawng shada sa wa ai Munghpawm Mungdan ngu ai ndai lamu ga kata kaw lawm wa ang na amyu baw sang, ru di mungchying masha ni a sat lawat gaw lawu de na hte maren rai nga ai.

(1) Shawng de lai wa sai shaning hkying hku nna, amyu baw sang shagu gaw kadai mung kadai tinang a amyu sha Uhpung Uhpawng hku kaga san san rai nga pra ai.
(2) Amyu baw sang shagu a ginru ginsa labau nbung shajang ai.
(3) Htung Hking (Culture) nbung ai (4) Tsun shaga ai “Ga” nbung ai.
(4) Uhpung Uhpawng a nga pra sa wa ai lai ladat (Society) nbung shajang ai.
(5) Myit mang jasat lam nbung ai.
(6) Makam masham lam nbung ai.
(7) Galaw lu galaw sha ai kan bau makan lai ladat nbung ai.
(8) Kaji tim, kaba tim, law tim, nlaw tim kadai mung kadai tinang hte seng ai kaji kawa ni a shadip jahpang chyanun ninglen Uphkang ai hkring htawng hpe dagraw jai lang nna, kadai mung kadai tinang a mungdan, buga hku na nga pra shajang ai.

Ndai zawn lawng lam law law nbung shajang taw nga ai shingra tara, mateng mabyin ni hpe Constitution ka lajang ai Rapdaw Salang ni hte shagrin dat ai Mungbawng Rapdaw zuphpawng gaw bungli galaw ai lam hta sung sung li li, yu jut magup hku nna, myit shakru yu ai lam n-nga ai zawn rai mat ai.

Yawng jawm de gaw sa wa na Munghpawm Mungdan rai na re majaw, langai wa a akyu ara hku nna kaja tim, kaga amyu baw sang langai wa hta ahtu hkra wa shangun mai ai hpe n myit ya yang, Tara Rap ra ai hte rap ra ai Tara hku nna akyu hkam sha lu sana nrai nga ai. Mungdan langai mi a ahkyak madung rai nna, kup tsup ra, jaw ra ai Constitution hpe galaw tawn shut jang dai shinggyim Uhpawng (Mungdan) gaw, galu kaba wa na malai, zang ayai hten run mat wa chyalu sha rai nga ai. Hpabaw magam bungli lam rai tim, ninghpawt ninghpang njaw jang kaja wa na nrai. 1947 ning September 24 ya shani munghpawm Myen Mung a Constitution ka rip hpe Mungbawng Rap Daw kaw shagrin dat sai.

N’htoi 12-2-1947 ya shani na Pang Lung Ga Sadi No.l hte maren, Mungdan gaw gap ai gocernera Mungbawng Rap Daw de Sam, Wunpawng hte kaga Bum nga masha amyu ni a matu, tara shang Mungbawng Salang langai sha shang lawm ya shagrin dat ai Constitution gaw, Bum nga masha ni a matu, naw ningra ai, nhkum tsup ai nga ai mu lu tim, dai ten na Rapdaw salang tsa lam re hpe gara hku nna mung, tsun dara, la lu ai lam n nga mat sai. Demokresi lai len re ngu law malaw e daw dan shagrin dat ai amu hpe masha langai lahkawng e hpa mung ndang di lu mat sai.

Dai aten hta lam mi gaw, Shanglawt lu sana re ngu tau nau kabu ai hte, tin ai myit ni yawng hta rawng ai.

Bai lam langai mi gaw, dai aten a shawng na prat ni hta ,Munghpawm Myen Mung masha ni, gara amyu baw sang wa mung, Ya na zawn re ai Constitution galaw yu ai lam n-nga, mahkrum madup nlu yu ai gawng kya ai lam langai mung nga nga ai.

Shing re ai sat lawat kata kaw, dai Constitution hpe LONDON British Parliament Rap Daw kaba de tang madun dat nna, Myen Mung 4-1-1948 ya shani Shanglawt la sai. Ninghtoi;-10-l-1948 ya shani Kachin State shangai dai daw masat la lu sai.

Shanglawt lu sai Munghpawm Myen Mung ngu ai kata kaw, moi prat ban law law hta arau sha grak rai n-ganawn yu ai amyu baw sang law law wa rai nga ai. Shingrai shawng de n-ganawn yu, akyang nchye hkat ai amyu baw sang ni wa dinghku langai zawn ta tut hkrum ganawn mazum sa wa yu yang, nmanu ai lam, npyaw ai lam, nhtuk, njaw dum ai lam ni hti ndang rai mat wa sai. Ahkang aya jai lang ai lam hta mung, nbung npre nru nra, rap ra lam (Equity) n-nga wa, nchyun shanang wa, akyu hkam sha lam nbung wa rai nna, mung dinghku kraw kan machyi ai lam byin wa sai rai.

Dan dawng ai ga shadawn langai lahkawng madun ga nga yang (1) Miwa Mung hte lamu ga jarit sumrat jahtuk shatsawm ai ngu yang, Hpyi Maw, Gaw Lam hte Kang Fang, Wunpawng a lamu ga ni Miwa Mung de ang mat wa nna, yawng jawm garu wa ai mabyin lam. (Yanggung Parliament e aja awa dang rang, garu hkat ai hte Wunpawng Mung shawa ni n-gun madun ai lam nga wa ai). (2) Dai aten hprut e sha, U. Nu Asuya e Myen Mung ting hpe Buddha Mungdan nga masat shamying dat re mabyin lam ni. Ning re ai lam ni gaw, amyu baw sang langai wa a matu grai htap htuk tim, kaga amyu baw sang ni a matu nhtap nhtuk ai lam ni nga wa ai.

Tinang amyu sha ni a matu, sum machyi ai lam ni hpe sha ku (Saboi) ntsa e tang madun, htai lai, dang rang nga nna sha gara hku mung, Tinang lu ging, lu ra ai mung masa ahkaw ahkang ni hpe lu la mai na sat lawat n-nga ai hpe mu mada ai, myi hpaw sai Wunpawng Ram ma ni (Laika hpaji jawng lung nga ai, nlung ai ni a nsta), hte myit n-gut, myit ndik nga ai Wunpawng Amyu sha ni hti ndang wa rai wa sai.

Hkam sharang lu ai shadawn shadang kaw nna lai mat wa ai jahtum e, Kayin Kaya a rawt malan dap kaw hpyen hpawn kaba (Brigadier) magam lit gunhpai nga ai Du Kaba Lahtaw Zau Seng a woi awn, lam matsun ai npu e, Yanggung Dakkasu lung nga ai Wunpawng jawng ma, (Ramma) ni hta na, Myit Su, Myit hprang ai jawng ma ni hte, Sam mung, Jinghpaw mung shara shagu na myi hpaw ai Wunpawng Jawng Ma Ramma ni mayun jahkrum, shada gahkyin gumdin hkat ai.

Dai hpang ta tut hkrang shapraw shamu shamawt sa wa ai. (1) 1960 ning October (25) ya shani Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (K.I.O) hpe La Shio Mare e hpaw hpang dat sai. (2) 1961 ning February (5) ya shani gaw, Asuya hpe lak nak lang nna rawt malan gasat na ngu tawk hprut daw dan dat sai. Shing rai Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap (K.I.A) ngu ai paw pru wa sai rai.

Ninghtoi;- 25-10-1960 ya shani hpaw hpang ai gaw KIO hte KIC rai nna, Ninghtoi;- 5-2-1961 ya shani hpaw hpang dat ai gaw K.I.A hte D.G.A magam Dap ni rai nga ai.

Ta tut hkrang shapraw sa wa ai gaw, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap hpe 1961 ning March shata hta Dap hpaw hpang dat nna, D.G.A ngu ai Mungchying Uphkang lam hpe gaw, 1962 ning kaw nna Ginwang Daw, Ninghtawn Uphkang Rung ni shawng hpaw let, hkrang shapraw hpang lu sai. (1) Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) gaw, Amyu sha Mung masa hpung rai nna, AWM DAWM SHANGLAWT AI WUNPAWNG MUNGDAN hpe gaw gap na ngu ai Mung Masa pandung shadaw hpe tawn ai. (2)K.I.A ngu ai gaw, Wunpawng Mungdan Sahnglawt Hpung (K.I.O) a Mung Masa Pandung shadaw hpe hkrang shapraw, rawt malan sa wa ai lam hta, Awngdang ai shani du hkra K.I.O a ntsa sadi dung let, rawt malan gasat sa wa na matu, gaw Sharawt da ai Hpyen Dap Hpyen Hpung rai sai.

  1. D.G.A ngu ai Mungchying Uphkang Dap gaw, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung a Mung Masa Lam Yan hpe Mungchying, Mung Shawa hpawng hta woi awn hkrang shapraw wa na hte, Mung Shawa hpe rawt malan hpung tun byin wa hkra Kahkyin gum din, lam woi ning shawng sa wa na. Mung shawa a akyu ara hpe magam Dap a tsaw htum ai lit gunhpai sa wa na Magam Dap re.
  2. Wunpawng Mungdan Shanglawt Kongsi (K.I.C) gaw, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (K.I.O) kaw nna woi awn rawt malan sa wa nga ai lam yan hta, Magam Dap ni hpaw shagreng nna, galaw sa wa nga ai ta tut Magam bungli ni hpe hkrang shapraw, Uphkang woi awn sa wa ai Asuya Ginjaw Lit hpe gun hpai ai re. Asuya Magam Dap yawng a Ginjaw Kaba rai sai. Asuya Magam bungli lam yawng hte seng ai Magam Dap Ginjaw Rung yawng a Mungbawng Rap Daw langai mi mung rai
    nga ai.

Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap hpe 1961 ning March shata e Sam Mung, Sin Li ga, Hpa Len ngu ai kahtawng makau e shawng nnan dap jung hpaw hpang dat sai. Shawng nnan K.I.O hte K.I.A hpe ta tut hkrang shapraw sa wa ai shaloi;-

(1) Du Kaba Lahtaw Zau Seng gaw shawng nnan na K.I.O Ginjaw Komiti Tingnyang Up hte K.I.A Hpyen Dap a Dap Up Daju ( G.O.C ) Magam lit hpe gunhpai ai. K.I.C ningbaw lit hpe mung kapyawn gunhpai ai Ningbaw Kaba rai nga ai.

(2 ) Du Kaba Lahtaw Zau Tu gaw, K.I.O Ginjaw Komiti Tingnyang Up Malai, K.I.C Ningbaw Malai hte K.I.A Hpyen Dap a Tau Dap Awn Daju Magam Lit gunhpai nna Ningbaw Ningia jaw ai.

( 3) Du Kaba Lama La Ring gaw, K.I.O Ginjaw Salang rai nna, K.I.C Amu Madu Magam Lit gunhpai ai.

(4) Du Kaba Lamung Tu Jai ( Ya na Ningbaw Kaba ) gaw, K.I.A Hpyen Dap hpe shawng nnan G.O.C hte rau woi hpaw hpang nna woi ningshawng sa wa ai.

( 5 ) Du Up Zau Bawk ngu gaw Kayin rawt malan Dap kaw na G.O.C Du Kaba Zau Seng hte rau lung wa nna, 1961 ning hta K.I.A Model Brigade hpaw ai shaloi Dap Ba Du Up Lit la nna, shawng npawt Hpyen Rung Magam Bungli hpe sharin ya ai.

(6) Du Kaba Jaw Bung gaw, K.I.A Dap Hpaw na matu Kayin rawt malan ginra kaw nna, G.O.C Du Kaba hte Rau Kanu Mungdan de lung wa nna, Shanglawt nnan hpang wa ai shaloi shakut lai wa ai Du Kaba Wa re.

Wunpawng Mungdan Shanglawt Ningnan Hpang wa ai daw de lawm ai kaga du salang ni grai law ai rai yang, yawng a lam ndang ka sai. K.I.O/K.I.A rawt malan labau hta matut hkaja la ga.

1964-65 hta Wunpawng Mungdan jut shingnaw chyam hkra K.I.O/K.I.A Kahkyin gumdin lam hte, majen je ai lam galaw lu sai. K.I.A Dap hpe shawng nnan e Model Brigade ngu Dap Ba langai shawng hpaw ai. 1964-Feb-laman hpawng ai ( Mung Be ) zuphpawng kaba hta Dap Ba langai bai hpaw jat ai. Uphkang Ginwang mung, Ginwang Ginjaw lahkawng hpaw dat ai. Wunpawng Mungdan a Dingda hte Sinna Dingda maga hpe Masat ( 1 ) Dap Ba hte Dingda Ginwang Ginjaw Uphkang Gaiwang ngu masat ai. Dingdung maga de Dap Ba ( 2 ) hte Dingdung Ginwang Ginjaw ngu Masat ai.

1963 shawng ka-ang daw hta Myen Mung Hpyen Asuya hte K.I.O /K.I.A bawng ban ginrat ai lam galaw sai. Dai shaning August shata daram kaw nna bawng ban lam hten sai.

1972 ning hta kalang K.I.O hte Myen Mung Asuya bawng ban ginrat ai lam galaw na matu. Gap hkat gan shazim tawn ai. Rai yang, Mung Masa, Hpyen masa bawng ban zuphpawng ni garai nlu galaw yang, September shata hta dai gap hkat shazim lam bai hten mat sai.

Mungdan Uphkang ai Mungbawng Rap Daw kaw ra rawng mat nna, Wunpawng Amyu ni hte Mungdan masha ni lu la ging ai, lu la ra ai, lu la ang ai, Mung Masa ahkaw ahkang ni, shinggyim ahkaw ahkang ni hte kaga ahkaw a hkang ni hpe tat sum kau sai majaw bai lu la na matu, lak nak lang wa sai. Mang hkang hpe saboi ntsa e bai shakre la ra ai gaw mung masa htung tara rai nga ai. Dai re majaw, K.I.O /K.I.A rawt malan ai hkrun lam na Myen Mung Dan Asuya hte saboi ntsa e ga shaga na matu yaw shada let bawng ban ginrat ai lam, gap hkat shazim lam ni hte seng ai hpe loi mi nam nak tawn nna shaleng mayu ai.

  1. 1963 ning na bawng ban ginrat lam hta shawng na lang K.I.O /K.I.A Ginjaw gawng malai dat kasa hpung hpe Du Kaba Lama La Ring woi awn ai. Myen Mung Asuya Gumlang Kongsi a dat kasa hpung hpe Colonel Hia Han woi Ningbaw nna, Mandalay Mare Gaba kaw shaga hkat ai. Hpang kalang bai num daw nna sa ai K.I.O /K.I.A dat kasa hpung hpe Du Kaba Lahtaw Zau Dan woi awn nna Asuya maga gaw Colonel Hia Han woi awn nna hkrum shaga ai. Dai bawng ban hpawng ni hta jahkrup ginsi la lu ai lam n-nga nna, dai shaning August shata hta bawng ban ginrat lam hten mat ai.
  2. 1972 ning na gap hkat shazim lam hpe K.I.O / K.I.A maga Du Kaba Zau Dan, Du Kaba Zau Tu, Du Kaba Lamung Tu Jai, Salang Kaba Pungshwi Zau Seng, Salang Kaba Maran Brang Seng, Salang Kaba Zawng Hra hte Du Kaba Mali Zup Zau Mai ni woi ningbaw ai. Rai yang, saboi ntsa e bawng ban jahkrum lam nlu galaw ai sha, dai shaning September shata hta gap hkat shazim tawn ai lam bai hten mat sai.

Saboi ntsa e tang madun bawng ban na gin jang npru sai re majaw, K.I.O /K.I.A Ningbaw NingLa ni gaw, Hpyen Dap hku nna Dap Ba lahkawng hte Ginwang Ginjaw lahkawng hpaw maden jat dat sai.

Shawng kaw nna Ba-1 hte Ba-2 nga sai re majaw, Dap Ba Masat (3) hte Sinpraw Ginwang Ginjaw, Dap Ba Masat (4) hte Dingda Ginwang Ginjaw ngu hpaw jat ai. Shawng na Ba-1 gaw B-4 rai mat nna, shawng na Ba-2 gaw Dap Ba Masat (1) rai mat ai. (1) Dingdung Ginwang Ginjaw (2) Sinpraw Ginwang Ginjaw (3) Sinna Ginwang Ginjaw (4) Dingda Ginwang Ginjaw ngu masat dat ai.

Dap Ba lahkawng jat dat ai hte maren, Dap Dung, Dap Kung ni law law hpaw jat nna lak nak hpai Hpyen n-gun, gasat gala n-gun ni jat sai.

  1. (1) Kalang bai num daw nna, gap hkat shazim lam hte sim sa lam hpe shabyin lu na matu, Myo Mare Kaba de nga ai, Mung Masa Salang Usa, hpung makam masham ningbaw ningia, sara kaba ni hte hpyen du Usa ni shakut shaja, lapran salang tai ya rai nna, 1980 ninghta gap hkat sbazim ai hte saboi ntsa bawng ban na mahkrun jawm gayan la nna, K.I.O Ginjaw Dat Kasa ni hte M.S.L Asuya Dat Kasa Salang ni gaw lapran salang ni hte rau rau sha bawng ban jahkrup ai lam galaw sai.

Ndai lang na bawng ban hpawng hta M.S.L Asuya maga gaw, M.S.L Ningbaw Du Kaba NE WIN hte Gumsan Magam SAN YU ni woi ningbaw ai. KIO/KIA maga gaw, dat kasa hpung hpe dai ten na K.I.O Ginjaw Komiti Tingnyang Up Salang Kaba (Ningbaw Kaba) MARAN BRANG SENG woi Ningbaw ai. Lapran salang ni gaw Sara Kaba Lahtaw Saboi Jum, Wa-jau Law Hkum Lawt, Hkringmang Usa Lawang Li, Du Wa Hkun Seng hte Du Wa U Byit La ni woi awn shamu shamawt ai. 1981 ning du hkra gap hkat shazim lu nna, Yanggung Mare Daju de du sa nna bawng ban lai wa sai.

( 2 ) Ndai lang na saboi ningtsa ga shaga ai hta lak lai ai lam gaw K.I.O a Mung Masa Pan Dung shadaw madung rai nga ai “Awm Dawm Shanglawt ai Wunpawng Mungdan gaw sharawt na” ngu ai Ninggam kaw nna, ninggam mi shayawm nhtwam, Madu Uphkang masa ahkaw ahkang lu ai Mungdaw Mungdan rai na ngu ai Mung Masa ahkaw hkang hpe tang madun nna bawng ban ai. Gap hkat shazim tawn ai shata 10 re ai hpang, bawng ban ai lam bai hten mat ai.

  1. 1990 ning October (18) ya shani kalang mi bai N.W.T Asuya hte bawngban ginrat ai lam galaw sai. Ndai lang hta K.I.O Ginjaw dat kasa Ningbaw gaw Du Kaba Manam Tu Ja rai nna, Salang Manang gaw, Du Kaba Banma Zau Hpang hte Salang Lama Gum Hpan lawm ai. N.W.T Asuya maga, Du Kaba TIN AYE hte Du Kaba KYAW THEIN ni re, Bawng ban lam ginrat lajang ya ai lapran salang myit su ni gaw, Du Wa La Wawm, Sara Kaba Saboi Jum hte Salang Lahtaw Hkun Myat ni re. Bawng ban ai hkying 08: 00 AM kaw nna, 12:00 noon lapran sha re. Rai tim, ya dai ni 1944 ning Feb-24 ya kaw nna hpang ai gap hkat shazim lam lu la na a ning shawng zuphpawng dung ai ni rai sai majaw, kadun ai hpawng rai tim, ahkyak ai labau shang bawng ban hpawng rai sai. Ndai hpawng hta, dam lada ai bawng ban hpawng ni matut galaw sa wa na lam hpe jahkrum la lu ai.
  2. 1992 ning htum wa maga kaw nna bai hkyen lajang wa nhtawm, 1993 ning laman hta N.W.T Asuya Ningbaw Hpyen Du Kaba ni hte tinang K.I.O/K.I.A Ningbaw ningla ni lang law law, lapran salang ni lawm nna Saboi ntsa bawngban ai. K.I.O maga, Ningbaw Kaba Maran Brang Seng, Tingnyang Up malai Du Kaba Mali Zup Zau Mai, Ningbaw Malai Du Kaba Lamung Tu Jai hte Ninggawn Amu Madu Salang Kaba Zawng Hra ni woi Ningbaw ai. Ndai lang na bawng ban ai lam hta lahkawng maga na Ningbaw ningia ni hte lapran tsap ya ai lapran salang Myit su ni yawng shakut ai hte maren, 1994 – Feb-24 ya shani gap hkat shazim lam hpe ta masat htu nna shagrin la lu sai.

Ndai lang bawng ban ai hta, Mung Masa lam ni hpe saboi ntsa e garai nbawng ban lu ai ten laman gap hkat shazim tawn ai kata kaw, majan ten hta ginlut mat sai mung shawa a nga mu nga mai lam bai sharawt la lu hkra ” BUGA GAW SHARAWT LAM ” hpe galaw sa wa na matu, myit hkrum ai.

Mung Masa lam hte seng nna, Mung masha Asuya lung jang she bawng ban sa wa na re ngu tsun ai hpe chye lu ai . Dai re ai majaw, 1994 ning kaw nna, dai ni ndai labau kadun ka nga ai ten du hkra K.I.O/ K.I.A gaw, tinang hta rawng ai atsam hku nna, Buga gaw sharawt masing hpe, masing kaji kaba masat jahkrat tawn nna, shamu shamawt galaw nga ai ten rai mali ai.

  1. Wungpawng Mungdan hte Wunpawng Amyu sha ni Shanglawt lu nna rawt galu kaba wa na matu, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung K.I.O hku nna woi awn shamu shamawt sa wa ai rawt malan hkrun lam hta ningbaw ningla ni langai hpang lawu na hte maren gahti galai lit la sa wa ai.
    (1) 1961 ning kaw nna, 1975 ning August shata du hkra K.I.O Ginjaw Komiti Tingnyang Up Lit la nna woi awn ningbaw lai wa ai Du Daju ( G.O.C ) Lahtaw Zau Seng re.
    (2) 1975 ning September kaw nna 1994 ning August shata du hkra K.I.O Ginjaw Komiti Tingnyang Up Lit la nna woi awn ningbaw lai wa ai Salang Kaba Maran Brang Seng re.
    (3) 1994 ning September shata kaw nna, 2001 February shata du hkra K.I.O Ginjaw Komiti Tingnyang Up Lit la nna woi awn Ningbaw nga ai gaw Lat Du Daju Jum Mali Zup Zau Mai re.
    (4) 2001 ning March shata kaw nna ya dai ni ding yang K.I.O Ginjaw Komiti Tingnyang Up Lit la nna woi awn Ningbaw nga ai gaw Lat Du Daju Jum Lamung Tu Jai re.
  2. DA(K) hku nna anhte Amyu sha ni hpe Ningbaw Ningla jaw, woi awn nga ai gaw Ningbaw Kaba Zahkung Ting Ying rai nga ai.
  3. K.D.A hku nna, woi awn Ning shawng galaw nga ai gaw Ningbaw Kaba Mahtu Naw re ai.

Wunpawng Amyu sha ni Majoi Shingra (Majaw Shingra) ga kaw nna nga pra hkrat wa ai amyu sha ginru ginsa labau kadun hte Amyu sha ni a Mung Masa ( Amyu sha Mung Masa ) mabyin labau kadun rai sai. Ndai gaw Mung Masa labau ahkyak ai lamyi laman ni hpe sha madung madi madun nna gawn tawn ai lam sha re ai. Amyu sha a Amyu sha Mung Masa labau hkum tsup hpe sawk jinghkum ka lajang da na anhte yawng a lit rai mali ai ngu tang madun dat ai. Amyu sha ni a gam maka hpe daw dan sa wa na amyu sha Mung masa lam hte seng nna, hpang jahtum hku tang madun mayu ai. Ningbaw Ningia, Du Salang myit su ni yawng matut nna jawm myit, jawm shakut sa wa ra ai lam ni rai mali ai.

  1. Wunpawng Amyu a myit hkrum makai hkak lam lu la hkra matut shakut sa wa na lam.
  2. Ngang grin ai amyu sha langai byin tai lu na matu, gaw sharawt sa wa na lam.
    ( 1 ) Mung Masa ahkaw ahkang lu la hkra matut nna lahkam htawt sa wa na lam.
    ( 2 ) Amyu Sha ni, Hpaji Hparat lam, Sut Masa lam, Hkamja lam, rawt jat gan ga wa kra woi awn shakut sa wa na lam.

3.Masum brum bawng ban jahkrup lam hte seng nna, lam tarn na hte, Myen Mung Dan a htawm hpang na gam maka hpe saboi ntsa de garawt shalun nna, Mang Hkang hparan jasan la lu hkra lam tarn sa wa na Mung Masa Lit Kaba hpe dai ni jang sung sung li li jawm myit ra saga ai rai.

Ginjaw Komiti
Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung,
Wunpawng Gumrawng Gumtsa Mungdan,
N i n g g a w n D a j u.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *