KIO Hte KIO Hpung Shang Masha

KIO Hte KIO Hpung Shang Masha

Kachin Independence Organization (KIO) hte KIO party hpung shang masha ngu byin wa ai lam hpe ngai mu mada ai made shaleng dat nngai.

Ndai kaw e hpa majaw anhte Wunpawng ni rawt malan wa ai ngu ai hpe shawng tsun sang lang dan mayu nngai. Moi shaloi ninghkoi English ni garai n shang ai jiwoi jiwa prat kaw nna anhte Wunpawng ni gaw kade npu kaw mung n taw ai, shadip chyahpang lu ai ni rai ga ai. Tinang magam Nga La htan bam nga nna nga ai ni rai ga ai. Dai majaw English shang wa ai shaloi mung aja awa gasat ai, Japan ni du wa ai shaloi mung laja lana ninghkap gasat lai wa ai ni rai ga ai. Raitim English ni a mayam tai mat saga ai re.

Dai hpang 1947 ning hta Myen mung hpe English ni Shanglawt jaw na re shaloi English Du Kaba Wa Stevenson gaw nanhte Wunpawng ni English a npu kaw naw nga mu, nanhte garai n- kung n -kyang myit dai, nanhte hpe kung kyang wa hkra English ni galaw ya na, dai n rai yang nanhte gaw n law ai amyu ni re majaw law ai Myen amyu ni mayu kau ai hkrum na myit dai, ngu shawang tsaw ra myit kaba hte sumtsan mu mu tsun ai hpe n hkap la ai sha, Awng San wa, wa ahpyawp ai “Nanhte jauman masha (wdkif;&if;om;) ni hpe Myen mayam n shatai na re, Myen hte maren mara bung pre ai madang,bung pre ai ahkaw ahkang ni lu na re, anhte hte munghpawm mungdan hku rau jawm de nga ga, jawm nga yu yang she akyu rawng n-rawng chye na re”, ngu ai ga hpe kam nna Stevenson wa tsun ai ga hpe n-hkap la ai sha Myen hte rau shanglawt la kau ai re. Dai zawn munghpawm mungdan hku rau jawm nga na matu Panglung myit hkrum ga sadi laika hpe mung jawm ka da sai re.

Raitim shanglawt lu ni mahka e Awng San hpe mung sat kau rai nna  shanglawt lu ai hpang lung wa munghpawm Myen mungdan asuya gaw Panglung ga sadi, Panglung myit jasat hpe malap mali n-gawn n-sawn di kau nna jauman masha (wdkif;&if;om;) ni hpe atsang madang nem ai amyu sha ni re ngu dip rip wa ai lam ni nga wa ai. Grau nna Hpyen dap hte ni kahtep ai mung masa hpung ni gaw hpyen dap hte pawng nna jau man masha ni hpe mayu kau na matu maw mawn wa ai lam nga ai. Mayu kau ai ngu ai gaw masha hkrang hpe nan mayu kau ai hpe ngu ai n re. Mung masa ahkaw ahkang (Political Right ) mayu kau ai hpe ngu ai she re. Privilege hpe ngu mayu ai mung n re. Privilege ngu ai gaw hpyi yang lu ai baw, manang wa jaw yang she lu ai baw ahkaw ahkang re. Right ngu ai gaw kadai mung jaw n ra ai, shi na shi lu ra ai nga taw nga chyalu ahkaw ahkang re.

Ya na zawn mung masa tat sum mat jang lani hte lani htunghking ni, laili laika ni mat mat na, hpang jahtum ga pyi mat mat na re. Ga mat sai hte maren amyu mung mat mat na sha re. Ya dai ni na aten hta mung jawng hkan tinang a laili laika ni sharin ya na ahkang n-nga ai, tinang a htunghking ni hpe wanglu wanglang sawk sagawn shapraw nna madang tsaw wa hkra galaw lu ai ahkang n-nga ai. Ndai ni gaw amyu sha langai mi hpe mayu shamat kau na ladat ni rai nga ai. Ndai zawn shanglawt lu ai hpang Panglung ga sadi hpe malap mali di kau nna jau man masha ni hpe mayu shamat kau hkyen wa ai hpe mu mada wa ai majaw, Munghpawm Myen Mung ting hta rawt malan uhpung law law paw pru wa ai re. Dai shaloi she anhte  Wunpawng ni mung manang wa mayu kau na ri ri re kaw na rawt malan wa ai re. Hkrak tsun ga nga yang, n’gup kaw nna gumhtawn pru ai re ngu tim n shut na re.

Ndai rawt malan lam hpe mung masa chye na, myi hpaw ai salang ni hte dakkasu jawngna ni woi awn galaw hpang wa re lam yawng chye da chyalu rai sai. Raitim Rawt malan langai mi galaw na ngu ai mung loi la ai bungli n re. Woi awn ai uhpung uhpawng, ningbaw ningla ngu ai ni nga ra nga ai. Dai majaw 1960 ning October shata (25) ya hta Zau Seng, Zau Tu ni woi awn nna KIO ngu ai Kachin Independence Organization hpe hpaw ninghtan dat ai lam rai nga ai.

Ndai uhpung uhpawng gaw Wunpawng amyu sha ni yawng hpe mahkyawp lawm ai Wunpawng shawa daw tsa yawng hte seng ai uhpung uhpawng kaba rai nga ai. Dai hpang 1961 ning, February 5 ya hta Wunpawng amyu sha uhpung uhpawng kaba rai nga ai KIO hpe makawp maga na matu Kachin Independence Army (KIA) hpe bai hpaw hpang dat ai re lam chye lu ai. Rawt malan ai ngu ai gaw mung masa langai hku sha n-mai galaw nga ai.

Dai mung masa uhpung kaba hpe makawp maga na matu laknak ra ai majaw rai nga ai. Bai ndai zawn re uhpung uhpawng kaba hte hpyen dap hpe n-hkrit n-tsang ja ja woi awn lu na matu atum akri (Hard core trmcHtzGJU) hpung nga ra wa ai majaw, 1969 ning hta KIO hpung shang masha ngu bai ladat shaw bungjat dat ai lam hpe chye lu ai . Ndai KIO hpung shang masha ni gaw KIO hpe asak ap nawng let lam woi shawng sa wa na ni rai nga ai. Pati shang masha kata kaw mung KIO hte KIO hpung shang masha ni hpe grau nna makai hkak hkak hte yaw shada ai pan dung de n shut n shai woi awn sa wa lu na matu Policy jum tek ya ai Kachin Independence Organization Central Committee (KIOCC) ngu ai Ginjaw Komiti hpe hpaw da sai re. Dai Ginjaw Komiti a rung magam bungli ni hpe jum tek gun hpai na hte Policy jahkrat ya na matu Dinggrin Komiti ngu san da ai lam nga ai. Ndai Dinggrin Komiti gaw Politbureau mung rai nga ai.

KIO a mung masa policy jahkrat ya na Komiti nga raitim dai Komiti kaw nna masat jahkrat ya ai Policy ni, masing masa ni hpe ta tut hkrang shapraw hkang reng na mung ra wa ai re majaw Kachin Independence Council (KIC) ngu ai Wunpawng Mungdan Shanglawt Kongsi hpe mung hpaw tawn da sai re. Ndai Kongsi gaw Ginjaw Komiti kaw nna masat jahkrat ya ai Policy ni, masing masa ni hpe ta tut hkrang shapraw sa wa na hte mungshawa hte magam gun masha ni yawng hkan sa ra ai rit kawp tara ni, matsun aming ni, lam masan ni hpe ka shapraw nna ta tut yu reng uphkang ai hpung rai nga ai. Ya aten du hkra hta mung masa Party Komiti hpe Ginjaw tsang kaw nna npu tsang du hkra party tsang hte tsang hpaw da lu tim KIC hpe gaw Ginjaw atsang kaw sha naw hpaw da lu ai lam nga ai. Ndai gaw rawt malan ladaw shaning 54 ning laman galaw da lu ai lam ni rai nga ai.

Raitim ya dai ni du hkra anhte a pandung de garai n du lu nga ga ai. 2010 ning August shata 27-29 ya shani galaw ai Party Congress hta dawdan da sai hte maren Panglung ga sadi, Panglung myit jasat hte maren jet ai munghpawm mungdan byin tai wa hkra naw dating n-gun dat ra nga ga ai. Grau nna KIO a atum akri (Hard core) tai nga ai KIO party hpung shang masha ni gaw KIO uhpung uhpawng ting hpe yaw shada ai pan dung de du wa hkra woi awn sa wa na madung lit nga ai ni re majaw, party shang masha yawng makai hkak hkak gahkying gumdin let woi awn sa wa yang she anhte ra sharawng ai pandung de du lu na re ngu kam let KIO shaning 50 ning hpring nhtoi hpe shagrau dat nngai law.

Share